ทิศทางพระพุทธศาสนาในศตรวรรษที่ 21 ในมุมมองของท่านดาไลลามะ


2018-10-15 14:02

จำนวนครั้งที่เปิดอ่าน : 106

ปรากฏการณ์เรื่องวิทยาศาสตร์ทางสมอง (Cognitive Science) การศึกษาทางไกล (Education techonology) ส่งผลให้การเรียนรู้ถูกเชื่อว่าเป็นสิ่งที่แยกออกจากประสบการณ์ มนุษย์สามารถหาเหตุผล สร้างความเข้าใจ และรู้สึก ผ่านภาพ สื่อ สิ่งพิมพ์ และวิดีโอต่างๆ เป็นต้น พัฒนาการความรู้ที่เกิดจากการอาศัยข้อมูลเป็นฐานแบบวิทยาศาสตร์ส่งผลถึงพระพุทธศาสนา แนวความคิดเรื่องตัวตนของมนุษย์กับประสบการณ์ กล่าวคือ มนุษย์เชื่อในความสามารถในการใช้เหตุผลของตนเองเพื่อเข้าถึงความเป็นจริง มากกว่าการมีประสบการณ์ตรง และในขณะเดียวกันมนุษย์ก็ตัดสินผู้อื่นรวมถึงพระพุทธศาสนาโดยการใช้เหตุผล มากกว่า ความเชื่อ พิธีกรรม หรือการสวดอ้อนวอน

ท่านดาไลลามะได้ให้สัมภาษณ์ในงาน Perfection of Wisdom debates ที่ Spituk Monastery เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม 2561 ว่า

The Buddha taught according to his own experience. A 21stcentury Buddhist understands that the Buddha’s teaching has nothing to do with faith, rituals and blessings

คำถามก็คือ ทำไมมนุษย์ถึงไม่เข้าใจคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า?

แน่นอนก็คือ นอกจากที่มนุษย์ทั่วไปยังไม่มีประสบการณ์ทางพระพุทธศาสนาเหมือนพระองค์ แต่สิ่งที่พิเศษมากกว่านั้นคืออะไร และถ้าไม่มีความศรัทธา พิธีกรรรมและการสวดอ้อนวอน สิ่งใดจะช่วยให้มนุษย์เข้าใจคำสอนของพระองค์ได้... สิ่งนั้นก็คือ การให้เหตุผล

ในการศึกษาพระพุทธศาสนาของพระสายวัชรญาณ จะมีการฝึกเรื่อง การโต้วาที (Debate) เพื่อพัฒนาการให้เหตุผลให้มีความเข้าใจที่ถูกต้อง และปรับความเห็นที่ผิด ซึ่งรูปแบบการศึกษาแบบโต้วาทีนี้เกิดขึ้นในศตวรรษที่ 14 โดย Tsongkapa ในสำนักของ Gelugpa หรือ นิกายหมวกเหลือง

การฝึกโต้วาทีแบบทิเบตมีประโยชน์ต่อการเรียนรู้พระพุทธศาสนาได้อย่างไร และต่างจากการให้เหตุผลแบบอื่นอย่างไร?

การฝึกการโต้วาทีนอกจากจะสร้างความเข้าใจและความสามารถในการให้เหตุผล รูปแบบการฝึกยังสัมพันธ์กับการใช้ร่างกายและการควบคุมอารมณ์ ในการตอบปัญหา (Decision Making) การเรียนรู้ในรูปแบบนี้ถูกเรียกว่า ความรู้ความเข้าใจเป็นตัวเป็นตน (Embodied Cognition) หรือ Enaction

การฝึกในรูปแบบนี้ดีอย่างไร?

เนื่องจากการเรียนรู้ของมนุษย์ สมองไม่ได้สามารถทำงานได้เหมือนคอมพิวเตอร์ คือประมวลจากข้อมูล สมองมีประสิทธิภาพมากกว่านั้นในการสร้างสรรค์ ด้วยพลังแห่งจิต ซึ่งพลังแหล่งจิตนี้จะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อสัมพันธ์กับร่างกายอย่างถูกต้อง หรือก็คือ การมีสติกับสมาธิ นั่นเอง

สำหรับการฝึกแบบทิเบตจะมีรูปแบบอย่างไรนั้น และจะช่วยทำให้เข้าใจประสบการณ์ของพระสัมสัมพุทธเจ้า ได้จริงหรือไม่ รอติดตามชมกันในตอนต่อไปนะคะ

อ้างอิง

  1. @link(text:Dalai Lama:,url:http://www.tibetanreview.net/dalai-lama-21st-century-buddhists-should-look-beyond-faith/) 21st-century Buddhists should look beyond faith
  2. @link(text:The Practice of the Debate of the Tibetan Buddhism as a Speace of Artificail Intelligence,url:http://www.globaleducationmagazine.com/practice-debate-tibetan-buddhism-space-artificial-intelligence/)
  3. The Practice of the Debate of the Tibetan Buddhism as a Speace of Artificail Intelligence @link(text:pdf file,url:https://ciret-transdisciplinarity.org/ARTICLES/carmona/Carmona_ENG.pdf)

Blink Corners จุดประกายในชีวิต ด้วยวิธีคิด แบบ ปรัชญา เว็บนี้จึงรวบรวม เนื้อหา บทวิเคราะห์ แหล่งข้อมูล ทางปรัชญา ในหลากหลายมุม ภายใต้ ความตั้งใจ ที่ว่า จะทำให้ เข้าใจง่าย โดยบอกกับ ตัวเองว่า ปรัชญา คุยง่ายๆ ก็ทำได้